ข่าวสาร

ได้กลิ่นแก๊สในครัว อย่าเพิ่งตกใจ แต่ต้องหยุดทุกอย่างก่อน

กลิ่นแก๊สในครัวเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม แม้ยังไม่เห็นควันหรือเปลวไฟก็ตาม เพราะแก๊สหุงต้มอาจรั่วจากหลายจุด ทั้งวาล์วถังแก๊ส ตัวปรับแรงดัน สายแก๊ส จุดเชื่อมต่อ หรือปุ่มเตาที่ถูกเปิดทิ้งไว้โดยไม่รู้ตัว

สิ่งแรกที่ควรทำคือ หยุดการกระทำทุกอย่างที่อาจทำให้เกิดประกายไฟ อย่าเปิดเตา อย่ากดสวิตช์ไฟ และอย่าเปิดหรือปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าในบริเวณนั้น เพราะประกายไฟเพียงเล็กน้อยจากสวิตช์หรือมอเตอร์ก็อาจจุดแก๊สที่สะสมอยู่ในอากาศจนเกิดไฟลุกหรือแรงระเบิดได้

หลายคนเมื่อได้กลิ่นผิดปกติมักรีบเปิดไฟเพื่อมองหาต้นตอ หรือเปิดพัดลมเพื่อไล่กลิ่นให้เร็วขึ้น แต่พฤติกรรมที่ดูเหมือนช่วยแก้ปัญหาเหล่านี้กลับเพิ่มความเสี่ยงโดยไม่รู้ตัว ทางที่ปลอดภัยกว่าคือมีสติ หลีกเลี่ยงประกายไฟ และพาคนในบ้านออกจากพื้นที่เมื่อจำเป็น

สิ่งแรกที่ต้องจำให้แม่น: ห้ามสร้างประกายไฟ

เมื่อได้กลิ่นแก๊ส ควรคิดไว้ก่อนว่าอาจมีแก๊สรั่วและสะสมอยู่ในครัว อย่าจุดไม้ขีด อย่าใช้ไฟแช็ก อย่าสูบบุหรี่ และอย่าลองเปิดหัวเตาเพื่อทดสอบว่าแก๊สยังออกมาหรือไม่ การทดลองด้วยเปลวไฟเป็นวิธีที่อันตรายมาก เพราะเราไม่สามารถรู้ได้ว่าแก๊สสะสมในระดับที่พร้อมติดไฟแล้วหรือยัง

แม้แต่การกดสวิตช์ไฟ เปิดพัดลม เปิดเครื่องดูดควัน เปิดเตาอบ หรือเสียบปลั๊กอุปกรณ์ใด ๆ ก็ไม่ควรทำในบริเวณที่มีกลิ่นแก๊ส หากต้องการโทรศัพท์แจ้งคนช่วยเหลือ ควรออกไปยังพื้นที่ปลอดภัยก่อนแล้วจึงใช้โทรศัพท์ ไม่ควรยืนโทรอยู่ในครัวหรือใกล้ถังแก๊ส

ถ้าทำได้โดยไม่เสี่ยง ให้ปิดวาล์วแก๊ส

หากกลิ่นยังไม่รุนแรงมาก และวาล์วแก๊สอยู่ในตำแหน่งที่เดินไปปิดได้อย่างปลอดภัย ให้ปิดวาล์วเพื่อหยุดการจ่ายแก๊สทันที การปิดวาล์วควรทำเท่าที่จำเป็น ไม่ควรเสียเวลาเดินสำรวจหรือก้มดมตามสายแก๊สเพื่อหาจุดรั่ว

หากได้กลิ่นฉุนจัด ได้ยินเสียงแก๊สพุ่งออกมา เห็นอุปกรณ์ชำรุดอย่างชัดเจน หรือจำเป็นต้องเดินเข้าไปในพื้นที่ปิดที่มีแก๊สสะสมจำนวนมาก อย่าฝืนเข้าไปปิดวาล์ว ให้รีบออกจากบ้านหรือออกจากบริเวณนั้นก่อน ความปลอดภัยของคนสำคัญกว่าการพยายามแก้ไขด้วยตัวเอง

หลังปิดวาล์วแล้ว ห้ามกลับมาเปิดเตาทดลองใช้งานทันที แม้กลิ่นจะเริ่มจางลง เพราะต้นเหตุอาจยังอยู่ที่สายแก๊ส ข้อต่อ ตัวปรับแรงดัน หรือวาล์ว และอาจกลับมารั่วซ้ำได้

เปิดประตูหน้าต่างได้ แต่ห้ามเปิดพัดลม

หากสามารถทำได้โดยไม่ต้องเสี่ยงเข้าไปในจุดที่มีกลิ่นแรง ควรเปิดประตูหรือหน้าต่างด้วยมือเพื่อให้อากาศถ่ายเทและช่วยให้แก๊สระบายออกตามธรรมชาติ การเปิดช่องระบายอากาศเป็นคนละเรื่องกับการเปิดเครื่องใช้ไฟฟ้า เพราะพัดลมหรือเครื่องดูดควันอาจมีสวิตช์ มอเตอร์ หรือจุดสัมผัสที่ทำให้เกิดประกายไฟ

ไม่ควรพยายามเร่งการระบายด้วยเครื่องมือใด ๆ หากยังอยู่ในพื้นที่เสี่ยง ควรเปิดทางให้อากาศไหลผ่านเท่าที่ทำได้ แล้วออกจากบริเวณดังกล่าว พาเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย และสัตว์เลี้ยงไปอยู่ในจุดปลอดภัย พร้อมจำกัดไม่ให้คนอื่นเดินเข้าไปตรวจสอบโดยไม่จำเป็น

4 ข้อห้ามเมื่อได้กลิ่นแก๊ส พลาดแล้วเสี่ยงเพิ่ม

1. ห้ามเปิดไฟ แม้ในครัวจะมืดจนมองไม่เห็น ก็ไม่ควรกดสวิตช์ไฟ เพราะอาจเกิดประกายไฟในจังหวะเปิดหรือปิดสวิตช์ หากต้องการมองสถานการณ์ ให้ถอยออกจากพื้นที่ก่อนแล้วค่อยใช้แสงจากภายนอกหรืออุปกรณ์ที่อยู่ห่างจากบริเวณรั่ว

2. ห้ามเปิดพัดลมหรือเครื่องดูดควัน อุปกรณ์เหล่านี้อาจดูเหมือนช่วยไล่แก๊ส แต่การเปิดใช้งานอาจทำให้เกิดประกายไฟจากระบบไฟฟ้าหรือมอเตอร์ ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าคือเปิดประตูและหน้าต่างด้วยมือ หากทำได้โดยไม่ต้องเสี่ยง

3. ห้ามใช้ไฟหาจุดรั่ว ห้ามใช้ไม้ขีด ไฟแช็ก หรือเปลวไฟส่องตามสาย ข้อต่อ และถังแก๊สเด็ดขาด เพราะวิธีนี้อาจทำให้ไฟลุกขึ้นทันที หากจำเป็นต้องตรวจสอบ ควรให้ช่างหรือผู้เชี่ยวชาญดำเนินการ

4. ห้ามรีบกลับมาทำอาหารต่อ กลิ่นที่หายไปไม่ได้แปลว่าระบบปลอดภัยเสมอไป โดยเฉพาะกรณีที่ยังไม่ทราบสาเหตุ หรือกลิ่นเกิดขึ้นทั้งที่ปุ่มเตาปิดอยู่ ควรหยุดใช้งานจนกว่าจะมีการตรวจสอบและแก้ไขอย่างถูกต้อง

กลิ่นแก๊สหายแล้ว ยังใช้เตาต่อได้หรือไม่?

คำตอบคือไม่ควรรีบตัดสินจากการที่กลิ่นลดลงเพียงอย่างเดียว หากสาเหตุชัดเจนว่าเกิดจากปุ่มเตาถูกเปิดโดยไม่ได้จุดไฟ และแก้ไขได้อย่างปลอดภัย ความเสี่ยงอาจลดลง แต่ถ้ากลิ่นเกิดซ้ำ กลิ่นแรงขึ้น หรือเกิดขึ้นทั้งที่ทุกปุ่มปิดอยู่ ควรถือว่าเป็นความผิดปกติของระบบ

สายแก๊สที่เริ่มแข็ง กรอบ แตก บิดงอ หรืออยู่ใกล้แหล่งความร้อนอาจมีโอกาสรั่วได้ เช่นเดียวกับข้อต่อที่หลวม วาล์วเสื่อม และตัวปรับแรงดันที่ทำงานผิดปกติ ไม่ควรถอดหรือซ่อมชิ้นส่วนเหล่านี้เองหากไม่มีความรู้ เพราะการประกอบผิดอาจทำให้แก๊สรั่วหนักกว่าเดิม

ทางที่เหมาะสมคือแจ้งร้านจำหน่ายแก๊ส ช่างผู้มีความชำนาญ หรือผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้องให้เข้าตรวจสอบก่อนนำกลับมาใช้งาน และควรเปลี่ยนอุปกรณ์ที่เสื่อมสภาพตามคำแนะนำ ไม่ควรฝืนใช้งานเพียงเพราะยังจุดเตาได้

ถ้ากลิ่นแรงมาก ให้รีบออกจากพื้นที่และขอความช่วยเหลือ

กรณีได้กลิ่นแก๊สรุนแรงมาก ได้ยินเสียงแก๊สไหล หรือรู้สึกว่าครัวมีแก๊สสะสม อย่าเดินเข้าไปค้นหาจุดรั่ว อย่าพยายามยกถังแก๊ส และอย่าเสียเวลาขนของออกจากบ้าน ให้พาทุกคนออกไปยังพื้นที่โล่งหรือจุดที่อยู่ห่างจากบริเวณเสี่ยงก่อน

เมื่อออกมาอยู่ในจุดปลอดภัยแล้ว จึงติดต่อผู้ให้บริการแก๊สหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อขอความช่วยเหลือ หากมีไฟไหม้หรือมีความเสี่ยงเกิดเพลิงไหม้ ให้โทรแจ้งเหตุฉุกเฉิน 199 และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ อย่ากลับเข้าไปจนกว่าจะได้รับการยืนยันว่าปลอดภัย

ป้องกันไว้ก่อน ลดโอกาสแก๊สรั่วในบ้าน

หลังเหตุการณ์ผ่านไป ควรตรวจสอบระบบแก๊สทั้งชุด ไม่ใช่แค่รอให้กลิ่นหายแล้วกลับมาใช้งานต่อ สังเกตสายแก๊สว่ามีรอยแตก แข็งกรอบ รอยพับ หรือวางชิดแหล่งความร้อนหรือไม่ ตรวจดูข้อต่อและตัวปรับแรงดันให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ และไม่ควรใช้ชิ้นส่วนที่เสื่อมสภาพต่อไป

ควรตรวจสอบปุ่มเตาหลังทำอาหารทุกครั้ง ปิดวาล์วแก๊สเมื่อไม่ได้ใช้งาน จัดพื้นที่วางถังให้มั่นคง อากาศถ่ายเท และห่างจากความร้อน รวมถึงหลีกเลี่ยงการเก็บวัสดุไวไฟไว้ใกล้เตา หากบ้านมีห้องครัวปิดหรือมีผู้สูงอายุอยู่ลำพัง การติดตั้งอุปกรณ์ตรวจจับแก๊สรั่วก็เป็นอีกทางเลือกที่ช่วยเพิ่มเวลาในการรับมือ

จำง่าย ๆ ว่าเมื่อได้กลิ่นแก๊ส ให้หยุดทุกสิ่งที่อาจทำให้เกิดประกายไฟ หากปิดวาล์วได้โดยไม่เสี่ยงจึงค่อยปิด เปิดประตูหน้าต่างด้วยมือเพื่อระบายอากาศ พาทุกคนออกจากพื้นที่ และขอความช่วยเหลือเมื่อสถานการณ์ไม่ปลอดภัย การไม่รีบเข้าไปตรวจสอบเองอาจเป็นการตัดสินใจที่ช่วยป้องกันเหตุร้ายแรงได้