ข่าวสาร

ขนมปังหมดอายุ กินต่อได้ไหม คำตอบไม่ได้ดูแค่วันที่บนฉลาก

หลายบ้านน่าจะเคยเปิดถุงขนมปังแล้วพบว่าเลยวันที่ระบุบนฉลากมาไม่กี่วัน แต่ตัวขนมปังยังดูนุ่มและไม่เห็นรอยผิดปกติ จึงเกิดคำถามว่า “ยังพอกินได้ไหม” เรื่องนี้ต้องแยกให้ออกก่อนว่า วันที่บนบรรจุภัณฑ์เป็นวันที่ควรบริโภคก่อน หรือเป็นวันหมดอายุอย่างแท้จริง เพราะความหมายและระดับความปลอดภัยไม่เหมือนกัน

คำว่า “ควรบริโภคก่อน” หรือ Best Before มักหมายถึงช่วงเวลาที่ผู้ผลิตรับรองคุณภาพดีที่สุด ทั้งรสชาติ กลิ่น และเนื้อสัมผัส หลังผ่านวันดังกล่าว ขนมปังอาจยังไม่เสียทันที หากเก็บรักษาอย่างเหมาะสมและไม่มีสัญญาณผิดปกติ อย่างไรก็ตาม หากฉลากระบุวันหมดอายุหรือ Use By ก็ไม่ควรรับประทานหลังวันที่กำหนด โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่มีไส้ครีม เนื้อสัตว์ ไข่ หรือส่วนผสมที่เสียง่าย

สำหรับขนมปังทั่วไป การเลยวันควรบริโภคก่อนเพียงเล็กน้อยไม่ได้แปลว่าจะเป็นอันตรายทันที แต่ผู้บริโภคต้องตรวจดูสภาพจริงทุกครั้ง หากไม่แน่ใจหรือขนมปังถูกเก็บไว้ในที่ร้อนชื้น ทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดคือไม่รับประทานและทิ้งไป เพราะการประหยัดขนมปังไม่กี่ชิ้นอาจไม่คุ้มกับความเสี่ยงต่อสุขภาพ

เช็ก 4 จุดก่อนกินขนมปังที่เลยวันบนฉลาก

ก่อนตัดสินใจรับประทาน อย่าดูแค่วันเดือนปี ให้ใช้ทั้งสายตา จมูก และการสังเกตเนื้อสัมผัสประกอบกัน หากพบความผิดปกติแม้เพียงอย่างเดียว ควรหยุดกินทันที

จุดแรกคือสีและลักษณะบนผิวขนมปัง หากเห็นปื้นหรือจุดสีเขียว ดำ น้ำเงิน ขาว หรือเทา โดยเฉพาะลักษณะคล้ายฝุ่นฟู ๆ นั่นอาจเป็นเชื้อรา ไม่ควรคิดว่าเป็นเพียงแป้งหรือเศษวัตถุดิบจนกว่าจะตรวจสอบแน่ชัด

จุดต่อมาคือกลิ่น ขนมปังที่เริ่มเสียอาจมีกลิ่นเปรี้ยว กลิ่นอับ กลิ่นหมัก หรือกลิ่นแปลกจากเดิม แม้ยังไม่เห็นราอย่างชัดเจนก็ควรหลีกเลี่ยง นอกจากนี้ควรสังเกตถุงด้วย หากมีหยดน้ำ ความชื้นสะสม หรือถุงพองผิดปกติ ก็เป็นสัญญาณว่าขนมปังอาจเสื่อมสภาพเร็วขึ้น

สุดท้ายคือเนื้อสัมผัส หากขนมปังเหนียวแฉะ นิ่มเละ แข็งผิดปกติ หรือมีส่วนใดชื้นกว่าปกติ ไม่ควรฝืนกิน โดยเฉพาะขนมปังที่ถูกเปิดถุงแล้วและวางไว้นอกตู้เย็นในสภาพอากาศร้อนชื้น เพราะเชื้อราอาจเติบโตได้เร็วกว่าวันที่ระบุบนฉลาก

เผลอกินขนมปังขึ้นรา จะเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย

หากเผลอกินเข้าไปเพียงคำเล็ก ๆ และเป็นคนสุขภาพแข็งแรง หลายกรณีอาจไม่เกิดอาการรุนแรง ร่างกายอาจกำจัดสิ่งแปลกปลอมออกไปได้เอง บางคนอาจเพียงรู้สึกถึงรสชาติขมหรือกลิ่นผิดปกติแล้วหยุดกิน อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปว่าขนมปังขึ้นราปลอดภัย เพราะชนิดและปริมาณของเชื้อราที่ปนเปื้อนไม่สามารถดูได้จากสีภายนอก

อาการที่อาจเกิดขึ้นได้ ได้แก่ คลื่นไส้ ปวดท้อง ท้องเกร็ง อาเจียน หรือท้องเสีย ความรุนแรงขึ้นอยู่กับปริมาณที่รับประทาน ชนิดของเชื้อรา สุขภาพโดยรวม และความไวของแต่ละคน สารบางชนิดที่เชื้อราสร้างขึ้นเรียกว่าไมโคทอกซิน หากได้รับในปริมาณสูงหรือสะสมจากการรับประทานอาหารปนเปื้อนเป็นเวลานาน อาจส่งผลต่อระบบต่าง ๆ ของร่างกาย รวมถึงภูมิคุ้มกันและตับได้

ผู้ที่ควรระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง และผู้ที่มีประวัติแพ้เชื้อราหรือเป็นโรคหอบหืด กลุ่มนี้อาจมีอาการไวหรือมีภาวะแทรกซ้อนได้มากกว่าคนทั่วไป แม้รับประทานในปริมาณไม่มาก

คนแพ้เชื้อราอาจมีอาการทางเดินหายใจ

เชื้อราไม่ได้กระทบเฉพาะระบบทางเดินอาหารเท่านั้น สปอร์ที่ฟุ้งกระจายจากขนมปังขึ้นราอาจกระตุ้นอาการแพ้ในบางคนได้ อาการที่พบอาจเป็นจาม น้ำมูกไหล คัดจมูก คันปากหรือคอ ไอ ตาแดง น้ำตาไหล และมีเสียงหายใจหวีด

ผู้ที่เป็นโรคหอบหืดอาจมีอาการแน่นหน้าอกหรือหายใจไม่สะดวกมากขึ้น หากหลังจากกินหรือสัมผัสขนมปังขึ้นราแล้วมีลมพิษทั่วตัว หน้าหรือริมฝีปากบวม คอบวม หายใจลำบาก วิงเวียน ความดันต่ำ หรือหมดสติ ควรไปโรงพยาบาลหรือขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที เพราะอาจเป็นอาการแพ้รุนแรง

ไม่ควรดมขนมปังขึ้นราใกล้ ๆ หรือเขย่าถุงเพื่อพิสูจน์กลิ่น เพราะอาจทำให้สปอร์กระจายในอากาศ หากจำเป็นต้องนำไปทิ้ง ควรปิดถุงให้มิดชิดและล้างมือหลังสัมผัส

ทำไมตัดเฉพาะส่วนที่ขึ้นราแล้วกินต่อไม่ได้

นี่เป็นความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อย หลายคนเห็นราขึ้นเพียงจุดเดียวแล้วตัดส่วนนั้นทิ้ง ก่อนนำส่วนที่เหลือไปปิ้งหรือรับประทานต่อ แต่ขนมปังเป็นอาหารเนื้อนุ่มและมีรูพรุน เส้นใยของเชื้อราอาจแทรกเข้าไปภายในโดยที่ตาเปล่ามองไม่เห็น จุดสีที่เห็นบนผิวจึงอาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการปนเปื้อนเท่านั้น

การปิ้ง อุ่น หรือทอดอาจช่วยลดจุลินทรีย์บางส่วน แต่ไม่ควรใช้เป็นหลักประกันว่าปลอดภัย เพราะสารพิษบางชนิดอาจยังคงอยู่ และความร้อนจากการทำอาหารในบ้านอาจไม่เพียงพอสำหรับกำจัดความเสี่ยงทั้งหมด ดังนั้น หากพบราในขนมปัง เค้ก หรือเบเกอรีเนื้อนุ่ม ควรทิ้งทั้งชิ้นหรือทั้งถุง ไม่ควรตัดแบ่งให้คนอื่นกิน

เผลอกินไปแล้วควรทำอย่างไร และเมื่อไรต้องพบแพทย์

หากกินไปเพียงเล็กน้อยแล้วไม่มีอาการผิดปกติ ให้หยุดรับประทานขนมปังชิ้นนั้น ดื่มน้ำตามปกติ และสังเกตอาการตัวเอง ไม่ควรทำให้อาเจียนเองหรือซื้อยามากินเพื่อป้องกันโดยไม่มีคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ หากมีอาการคลื่นไส้ ปวดท้อง หรือถ่ายเหลวเล็กน้อย ควรพักผ่อนและดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

ควรปรึกษาแพทย์หากอาเจียนซ้ำมาก ท้องเสียรุนแรง มีไข้ ปวดท้องมาก ถ่ายเป็นเลือด ซึมลง ดื่มน้ำไม่ได้ หรืออาการไม่ดีขึ้น โดยเฉพาะในเด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ หากมีอาการหายใจลำบาก คอบวม หน้าบวม ลมพิษทั่วตัว หรือหมดสติ ให้ถือเป็นภาวะฉุกเฉินและรีบรับการรักษา

เก็บขนมปังอย่างไรให้ขึ้นราช้าลง

ควรเก็บขนมปังในที่แห้ง สะอาด และไม่โดนความร้อนหรือแสงแดดโดยตรง หลีกเลี่ยงการวางใกล้อ่างล้างจาน เตา หรือบริเวณที่มีไอน้ำ ปิดถุงให้สนิททุกครั้งหลังหยิบ และอย่าใช้มือหรืออุปกรณ์ที่เปียกหยิบขนมปัง เพราะความชื้นจะเร่งการเติบโตของเชื้อรา

หากคาดว่าจะรับประทานไม่หมดภายในไม่กี่วัน การแช่แข็งเป็นตัวเลือกที่ช่วยยืดอายุได้ เมื่อต้องการรับประทานจึงนำออกมาอุ่นหรือปิ้งตามต้องการ ส่วนขนมปังโฮมเมดที่ไม่มีสารกันเสียมักขึ้นราได้เร็วกว่า ควรแบ่งเป็นส่วนเล็ก ๆ และเก็บในภาชนะที่เหมาะสม

สรุปง่าย ๆ คือ ขนมปังเลยวันควรบริโภคก่อนอาจยังรับประทานได้ในบางกรณี หากสภาพยังดีและเก็บถูกวิธี แต่ขนมปังที่มีรา กลิ่นผิดปกติ หรือเนื้อสัมผัสเปลี่ยน ไม่ควรเสี่ยงเด็ดขาด หากเผลอกินไปเล็กน้อยและยังสบายดี ให้เฝ้าดูอาการ แต่ถ้าเกิดอาการแพ้หรืออาการทางเดินอาหารรุนแรง ควรพบแพทย์ทันที