ข่าวสาร

ผลวิจัยออกซ์ฟอร์ดเตือนคนชอบชา-กาแฟร้อนจัด

สำหรับใครที่เริ่มต้นวันด้วยกาแฟร้อน หรือชอบจิบชาร้อนๆ ระหว่างทำงาน ข่าวนี้อาจทำให้ต้องชะลอการยกแก้วลงสักนิด เพราะมีรายงานผลการศึกษาจากทีมวิจัยด้านสุขภาพประชากรของมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด ประเทศอังกฤษ ซึ่งติดตามข้อมูลผู้สูงอายุและวัยกลางคนในสหราชอาณาจักรเกือบ 100,000 คน เป็นเวลานานถึง 14 ปี

ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่ชา หรือกาแฟเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ “อุณหภูมิของเครื่องดื่ม” โดยผู้ที่ดื่มเครื่องดื่มร้อนจัดเป็นประจำ พบความเสี่ยงมะเร็งหลอดอาหารชนิด Squamous Cell Carcinoma สูงกว่าผู้ที่ดื่มเครื่องดื่มอุ่นหรือเย็นประมาณ 3 เท่า โดยเครื่องดื่มที่ร้อนจัดมักมีอุณหภูมิสูงกว่า 65 องศาเซลเซียส

อย่างไรก็ตาม คำว่า “เพิ่มความเสี่ยง” ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ดื่มกาแฟร้อนจะต้องเป็นมะเร็ง แต่เป็นสัญญาณเตือนให้ใส่ใจกับนิสัยเล็กๆ ที่ทำซ้ำทุกวัน เพราะความร้อนที่สัมผัสเนื้อเยื่อหลอดอาหารเป็นเวลานานอาจมีผลต่อสุขภาพเมื่อสะสมต่อเนื่องหลายปี

ติดตามกลุ่มตัวอย่างเกือบแสนคน นาน 14 ปี

การศึกษานี้ใช้ข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างในสหราชอาณาจักรเกือบ 100,000 คน และติดตามพฤติกรรมสุขภาพเป็นระยะเวลายาวนานถึง 14 ปี นักวิจัยแบ่งพฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มตามระดับความร้อนที่ผู้เข้าร่วมรู้สึกได้ เช่น ร้อนจัด ร้อน อุ่น และไม่ดื่มเครื่องดื่มร้อน

ผลที่น่าสนใจคือ ผู้ที่ระบุว่าดื่มชา หรือกาแฟในระดับ “ร้อนจัด” มีความเสี่ยงมะเร็งหลอดอาหารมากกว่ากลุ่มที่ดื่มแบบอุ่นประมาณ 3 เท่า ขณะที่คนที่ดื่มเครื่องดื่มร้อนในปริมาณมากกว่า 6 แก้วต่อวัน แม้จะไม่ได้พิจารณาเฉพาะระดับความร้อน ก็พบความเสี่ยงเพิ่มขึ้นประมาณ 71% เมื่อเทียบกับกลุ่มทั่วไป

ตัวเลขเหล่านี้ควรอ่านอย่างระมัดระวัง เพราะงานวิจัยเป็นการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมกับความเสี่ยง ไม่ใช่การยืนยันว่าอุณหภูมิเป็นสาเหตุเดียวของโรคมะเร็ง นอกจากนี้ยังอาจมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ อายุ น้ำหนักตัว และพฤติกรรมการใช้ชีวิตโดยรวม

ทำไมเครื่องดื่มร้อนจัดจึงอาจทำร้ายหลอดอาหาร

หลอดอาหารเป็นทางผ่านของอาหารและเครื่องดื่มจากปากลงสู่กระเพาะอาหาร เนื้อเยื่อบริเวณนี้จึงต้องสัมผัสกับสิ่งที่เรากินเข้าไปโดยตรง หากดื่มของเหลวที่ร้อนมากจนลวกลิ้นหรือระคายคอซ้ำๆ ความร้อนอาจทำให้เยื่อบุหลอดอาหารเกิดการระคายเคืองและบาดเจ็บเล็กๆ ได้

เมื่อเกิดการระคายเคือง ร่างกายจะพยายามซ่อมแซมเซลล์เหล่านั้น หากพฤติกรรมดังกล่าวเกิดขึ้นบ่อยและต่อเนื่องเป็นเวลานาน เซลล์อาจต้องแบ่งตัวเพื่อซ่อมแซมซ้ำๆ ซึ่งในทางทฤษฎีอาจเพิ่มโอกาสเกิดความผิดปกติหรือการกลายพันธุ์ของเซลล์ได้ นี่จึงเป็นเหตุผลที่นักวิจัยให้ความสนใจกับ “ความร้อน” มากกว่าชนิดของเครื่องดื่มเพียงอย่างเดียว

พูดให้เข้าใจง่ายคือ ชาและกาแฟไม่ได้ถูกชี้ว่าเป็นตัวการโดยตรง แต่การดื่มเครื่องดื่มที่ร้อนจนเกินไปเป็นประจำ อาจทำให้หลอดอาหารต้องรับความร้อนซ้ำแล้วซ้ำเล่า ดังนั้นการลดอุณหภูมิก่อนดื่มจึงเป็นวิธีป้องกันที่ทำได้ง่ายและแทบไม่มีต้นทุน

ไม่ได้มีแค่ชาและกาแฟ เครื่องดื่มร้อนทุกชนิดควรระวัง

แม้ข่าวจะพูดถึงชาและกาแฟเป็นหลัก แต่หลักการนี้สามารถนำไปใช้กับเครื่องดื่มร้อนชนิดอื่นได้เช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นน้ำร้อน น้ำซุป โกโก้ เครื่องดื่มสมุนไพร หรือเมนูร้อนจากร้านอาหาร หากร้อนจนดื่มแล้วต้องรีบกลืนเพราะกลัวลวกปาก ก็ควรวางพักก่อน

หลายคนมีนิสัยซื้อกาแฟแล้วดื่มทันทีระหว่างเดินทาง หรือยกแก้วจิบต่อเนื่องเพราะกลัวเครื่องดื่มเย็นจนเสียรสชาติ แต่การรอเพียงไม่กี่นาทีอาจช่วยลดการสัมผัสความร้อนโดยตรงได้ วิธีสังเกตง่ายๆ คือ หากยังมีไอร้อนลอยขึ้นมาก ควรเป่าเบาๆ หรือพักไว้ก่อน และควรดื่มเมื่ออุ่นพอดี ไม่แสบร้อนริมฝีปาก ลิ้น หรือคอ

ไม่จำเป็นต้องพกเครื่องวัดอุณหภูมิไปทุกที่ เพราะในชีวิตประจำวันการใช้ความรู้สึกของร่างกายเป็นตัวช่วยก็เพียงพอ หากจิบแล้วรู้สึกสบายปาก ไม่ต้องรีบกลืน และไม่มีอาการลวก นั่นเป็นสัญญาณว่าอุณหภูมิน่าจะเหมาะสมกว่าการดื่มตอนร้อนจัด

นักวิจัยย้ำ ปัจจัยเสี่ยงสำคัญยังมีบุหรี่และแอลกอฮอล์

แม้ความร้อนของเครื่องดื่มจะเป็นประเด็นที่ควรใส่ใจ แต่ไม่ได้หมายความว่าคนรักชาและกาแฟต้องตื่นตระหนกจนเลิกดื่มทันที เพราะปัจจัยเสี่ยงสำคัญของมะเร็งหลอดอาหารยังรวมถึงการสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะเมื่อมีหลายปัจจัยเกิดร่วมกัน ความเสี่ยงโดยรวมอาจเพิ่มมากขึ้น

ดังนั้นการดูแลสุขภาพควรทำเป็นภาพรวม ไม่ใช่โฟกัสเฉพาะอุณหภูมิของกาแฟหนึ่งแก้ว การไม่สูบบุหรี่ จำกัดแอลกอฮอล์ รับประทานอาหารหลากหลาย รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม และเข้าพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ ล้วนเป็นแนวทางที่ช่วยลดความเสี่ยงและดูแลสุขภาพได้ดีกว่า

สำหรับคนที่ดื่มชาและกาแฟเป็นประจำ การปรับวิธีดื่มเล็กน้อยก็ถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี ไม่ต้องเลิกเครื่องดื่มโปรด เพียงลดความร้อนและระวังปริมาณ โดยเฉพาะผู้ที่ดื่มมากกว่า 6 แก้วต่อวัน ควรลองลดลงหรือสลับเป็นน้ำเปล่า เพื่อไม่ให้ร่างกายได้รับคาเฟอีนและเครื่องดื่มร้อนมากเกินไป

สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม

มะเร็งหลอดอาหารในระยะแรกอาจมีอาการไม่ชัดเจน และอาการบางอย่างอาจดูคล้ายปัญหาทางเดินอาหารทั่วไป จึงควรสังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย หากมีอาการกลืนอาหารหรือกลืนเครื่องดื่มลำบาก อาหารติดคอ เจ็บหน้าอกหรือเจ็บบริเวณลำคอ แสบร้อนกลางอกเรื้อรัง อาหารไม่ย่อย น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ เสียงแหบเรื้อรัง หรือไอผิดปกติ ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์

อาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป เพราะอาจเกิดจากกรดไหลย้อนหรือโรคอื่นๆ ได้ แต่การตรวจหาสาเหตุให้เร็วช่วยให้ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม และหากเป็นโรคที่ต้องรักษา การพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ ย่อมมีประโยชน์มากกว่าการปล่อยให้อาการเรื้อรัง

สรุปสำหรับสายจิบ: รอให้หายร้อนก่อนดื่ม

สาระสำคัญของงานวิจัยนี้คือ “อย่าดื่มเครื่องดื่มร้อนจัดเป็นประจำ” โดยเฉพาะเครื่องดื่มที่มีอุณหภูมิสูงกว่า 65 องศาเซลเซียส เพราะกลุ่มตัวอย่างที่มีพฤติกรรมดังกล่าวพบความเสี่ยงมะเร็งหลอดอาหารสูงกว่ากลุ่มที่ดื่มเครื่องดื่มอุ่นประมาณ 3 เท่า

ทางออกไม่ซับซ้อน เพียงชงเสร็จแล้วพักไว้ประมาณ 2–3 นาที ทดลองจิบทีละน้อย และดื่มเมื่ออุ่นสบายปาก ไม่ลวกลิ้น หากทำได้ควรลดการดื่มเครื่องดื่มร้อนปริมาณมาก รวมถึงดูแลปัจจัยเสี่ยงอื่นอย่างการสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์ไปพร้อมกัน

กาแฟแก้วโปรดหรือชาถ้วยประจำยังอยู่ในชีวิตเราได้ เพียงเปลี่ยนจากการดื่มแบบรีบร้อนมาเป็นการรอให้เย็นลงสักนิด นิสัยเล็กๆ นี้อาจช่วยให้การจิบเครื่องดื่มในแต่ละวันปลอดภัยและสบายใจกว่าเดิม