ข่าวสาร

มือแห้งแตกลอก ทาโลชั่นเท่าไหร่ก็ไม่ดีขึ้น อาจไม่ใช่แค่ผิวแห้งธรรมดา

หลายคนเคยเจอปัญหามือแห้งจนลอกเป็นขุย มีรอยแตก หรือแสบทุกครั้งที่สัมผัสน้ำ โดยเฉพาะช่วงอากาศเย็นและช่วงเปลี่ยนฤดู บางคนพยายามทาโลชั่นซ้ำแล้วซ้ำอีก แต่ผิวยังไม่ฟื้น แถมอาการคัน แดง และอักเสบกลับเป็น ๆ หาย ๆ จนน่ารำคาญ

พญ.หลินอวิ๋นเซวียน แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านผิวหนังจากไต้หวัน อธิบายว่า อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับ “ผื่นคันผิวหนังอักเสบที่มือ” หรือ Hand Eczema ไม่ใช่เพียงภาวะผิวแห้งจากอากาศเท่านั้น หากยังมีพฤติกรรมที่ทำลายเกราะป้องกันผิวซ้ำ ๆ ต่อให้ทาครีมบำรุงมากแค่ไหน ผิวก็อาจไม่มีโอกาสฟื้นตัวเต็มที่

ลองสังเกตตัวเองดูว่าในชีวิตประจำวันมีพฤติกรรมเหล่านี้หรือไม่ เพราะบางอย่างเป็นเรื่องใกล้ตัวที่เราทำจนเคยชิน และอาจเป็นตัวกระตุ้นให้อาการอักเสบเรื้อรังโดยไม่รู้ตัว

6 นิสัยใกล้ตัวที่ทำให้ผื่นมืออักเสบกำเริบ

1. ล้างมือบ่อยเกินไป การล้างมือเป็นเรื่องจำเป็น แต่ถ้าล้างถี่มาก ใช้สบู่แรง หรือถูมือเป็นเวลานาน ไขมันธรรมชาติที่ช่วยเคลือบผิวก็อาจถูกชะล้างออกไปด้วย เมื่อเกราะป้องกันผิวอ่อนแอ ผิวจะสูญเสียความชุ่มชื้นง่ายขึ้น และไวต่อสารระคายเคืองมากกว่าเดิม

2. ล้างจานหรือสัมผัสน้ำเป็นประจำ คนที่ทำงานบ้าน ทำอาหาร ล้างจาน หรือจำเป็นต้องให้มือเปียกตลอดวัน มีความเสี่ยงสูงกว่าปกติ เพราะการที่ผิวเปียกแล้วแห้งซ้ำไปซ้ำมา ทำให้เกราะผิวเสียสมดุล นอกจากนี้ น้ำยาล้างจานและคราบสกปรกยังอาจกระตุ้นอาการคันหรือแสบได้

3. สัมผัสผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดโดยตรง น้ำยาซักผ้า น้ำยาล้างห้องน้ำ สบู่ และผลิตภัณฑ์ฆ่าเชื้อบางชนิด อาจมีสารเคมีที่ทำให้ผิวระคายเคือง โดยเฉพาะเมื่อสัมผัสต่อเนื่องหรือไม่ได้ล้างออกให้หมด บางรายอาจแพ้ส่วนผสมอย่างน้ำหอม สารกันเสีย หรือสารเคมีบางชนิด ทำให้เกิดผื่นแดง คัน ลอก และแตกได้

4. ใส่ถุงมือยางหรือถุงมือทำงานนานเกินไป ถุงมือช่วยป้องกันมือจากน้ำและสารเคมีได้ แต่การใส่เป็นเวลานานอาจทำให้เกิดเหงื่อ ความอับชื้น และการเสียดสี บางคนยังแพ้ยางธรรมชาติหรือสารที่ใช้ในกระบวนการผลิตถุงมือ จึงมีผื่นกำเริบทุกครั้งที่ใช้งาน หากสังเกตว่าอาการชัดเจนบริเวณที่สัมผัสถุงมือ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

5. ล้างมือแล้วไม่เช็ดให้แห้งสนิท น้ำที่ตกค้างบริเวณซอกนิ้วหรือรอบเล็บอาจเพิ่มความระคายเคือง โดยเฉพาะเมื่อมือสัมผัสอากาศเย็นหรือสารเคมีต่อทันที หลังล้างมือจึงควรซับเบา ๆ ให้แห้งทั่วถึง ไม่ควรถูแรงจนผิวเป็นรอยหรือแสบมากขึ้น

6. รอให้มือแตกก่อนจึงค่อยทาครีม หลายคนจะเริ่มดูแลเมื่อผิวแห้งจนเห็นชัดหรือแตกลึกแล้ว แต่จริง ๆ การบำรุงควรเริ่มตั้งแต่รู้สึกว่าผิวแห้งตึง ไม่จำเป็นต้องรอให้เกิดแผล การทาครีมสม่ำเสมอช่วยลดการสูญเสียน้ำและเพิ่มโอกาสให้เกราะป้องกันผิวกลับมาแข็งแรงขึ้น

ทำไมทาโลชั่นแล้วไม่หาย และควรเลือกครีมแบบไหน

สาเหตุที่ทาโลชั่นแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น อาจเป็นเพราะผลิตภัณฑ์ที่ใช้ให้ความชุ่มชื้นไม่มากพอ หรือยังมีตัวกระตุ้นที่ทำให้ผิวอักเสบอยู่ตลอดเวลา เช่น ล้างมือบ่อย สัมผัสน้ำยาโดยไม่สวมถุงมือ หรือใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมและส่วนผสมที่ผิวแพ้ การทาครีมจึงเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการดูแล หากไม่ลดพฤติกรรมเสี่ยง ผิวก็อาจแห้งและอักเสบซ้ำ

ผลิตภัณฑ์สำหรับมือที่มีปัญหาควรเลือกชนิดอ่อนโยน ปราศจากน้ำหอม และเหมาะกับผิวแพ้ง่าย เนื้อครีมหรือขี้ผึ้งมักช่วยเคลือบผิวได้ดีกว่าโลชั่นเนื้อบาง โดยเฉพาะในช่วงที่มือแห้งมาก แตก หรือลอกเป็นแผ่น อย่างไรก็ตาม หากทาแล้วแสบ คัน หรือผื่นขยายวง ควรหยุดใช้และสังเกตส่วนผสม เพราะอาจเกิดการระคายเคืองหรือแพ้ได้

วิธีทาครีมให้ได้ผล ไม่ใช่ทาเฉพาะจุดที่แห้ง

การทาครีมควรทำอย่างน้อยช่วงเช้าและก่อนนอน รวมถึงทาทันทีหลังล้างมือทุกครั้ง หากสามารถทำได้ ควรทาซ้ำระหว่างวัน โดยเฉพาะผู้ที่ต้องล้างมือหรือสัมผัสน้ำบ่อย ปริมาณที่แนะนำคือประมาณ 2 ข้อนิ้ว หรือ Fingertip Unit ต่อมือหนึ่งข้าง และควรเกลี่ยให้ทั่วทั้งหลังมือ ฝ่ามือ ซอกนิ้ว รอบเล็บ และปลายนิ้ว ไม่ใช่ทาแค่บริเวณที่เห็นว่าลอก

หลังล้างมือควรใช้น้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงน้ำร้อนจัด เพราะความร้อนอาจดึงความชุ่มชื้นออกจากผิวมากขึ้น จากนั้นซับมือด้วยผ้านุ่ม ๆ ให้แห้ง โดยเน้นซอกนิ้ว แล้วจึงทาครีมทันที ขั้นตอนเล็ก ๆ นี้ช่วยลดช่วงเวลาที่ผิวสูญเสียน้ำ และทำให้ครีมทำหน้าที่เคลือบผิวได้ดีขึ้น

ต้องใส่ถุงมืออย่างไรจึงช่วยป้องกัน ไม่ใช่ยิ่งทำให้ผื่นแย่ลง

หากต้องล้างจาน ทำความสะอาด หรือสัมผัสสารเคมี ควรสวมถุงมือป้องกันแทนการให้มือสัมผัสโดยตรง แต่ไม่ควรใส่ถุงมือยางเป็นเวลานานโดยไม่พัก หากจำเป็นต้องใส่เกิน 15 นาที อาจสวมถุงมือผ้าฝ้ายด้านในเพื่อช่วยซับเหงื่อและลดการเสียดสี ทั้งนี้ควรเปลี่ยนถุงมือเมื่อด้านในเปียกหรือมีเหงื่อมาก

ถ้าสงสัยว่าแพ้ถุงมือชนิดใด ไม่ควรฝืนใช้ต่อเพียงเพราะคิดว่าเป็นอาการผิวแห้งธรรมดา เพราะการสัมผัสซ้ำอาจทำให้ผื่นลุกลามและรักษายากขึ้น นอกจากนั้นควรหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ เนื่องจากมีข้อมูลว่าการสูบบุหรี่อาจทำให้โรคผิวหนังอักเสบบางชนิดมีความรุนแรงมากขึ้น

อาการแบบไหนควรไปพบแพทย์ผิวหนัง

ถ้ามือมีรอยแดง บวม คันมาก ลอกเป็นแผล แตกจนมีเลือดหรือเจ็บแสบ การทาครีมบำรุงเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ โดยเฉพาะเมื่ออาการเป็นเรื้อรังหรือกลับมาเป็นซ้ำบ่อย ควรให้แพทย์ตรวจเพื่อแยกโรคผิวหนังชนิดอื่นและค้นหาปัจจัยกระตุ้นที่แท้จริง

อีกสัญญาณที่ควรใส่ใจคือ อาการแย่ลงในวันที่ทำงาน แต่ดีขึ้นช่วงวันหยุด หรือมีผื่นทุกครั้งหลังใช้ถุงมือ ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด หรือยาทาบางชนิด หากเปลี่ยนครีมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือผื่นลุกลาม ควรพบแพทย์ผิวหนังโดยไม่ควรซื้อยามาทาเองต่อเนื่อง เพราะบางกรณีอาจต้องใช้ยาทาเฉพาะโรคหรือการรักษาอื่น เช่น การฉายแสง ตามดุลยพินิจของแพทย์

สรุปง่าย ๆ คือ มือแห้งแตกลอกไม่ได้แปลว่าต้องเติมโลชั่นอย่างเดียว แต่ต้องหยุดพฤติกรรมที่ทำร้ายเกราะผิวไปพร้อมกัน ล้างมืออย่างเหมาะสม เช็ดให้แห้ง ทาครีมสม่ำเสมอ ป้องกันมือเมื่อสัมผัสน้ำยา และรีบขอคำแนะนำจากแพทย์เมื่อมีอาการอักเสบรุนแรง เท่านี้ก็ช่วยลดโอกาสที่ผื่นจะกำเริบซ้ำและทำให้มือกลับมาสบายขึ้นได้มากกว่าเดิม