ข่าวสาร

ลูกดิ้นแรงผิดปกติช่วงใกล้คลอด จากเรื่องน่ายินดีอาจกลายเป็นสัญญาณอันตราย

หลายคนอาจเคยได้ยินว่า หากลูกในครรภ์ดิ้นแรงหรือขยับตัวบ่อย แปลว่าทารกแข็งแรงดี แต่ในความเป็นจริง สิ่งสำคัญไม่ได้อยู่ที่ลูกต้องดิ้นมากที่สุด แต่อยู่ที่คุณแม่ควรรู้จัก “รูปแบบการดิ้นตามปกติของลูกตัวเอง” และสังเกตว่ามีการเปลี่ยนแปลงอย่างผิดสังเกตหรือไม่

กรณีนี้เกิดขึ้นกับหญิงตั้งครรภ์รายหนึ่งในเมืองอู่ฮั่น ประเทศจีน ซึ่งอยู่ในช่วงใกล้ครบกำหนดคลอด เธอสังเกตว่าลูกในท้องดิ้นแรงและถี่กว่าปกติ โดยเฉพาะในช่วงกลางคืน จนแทบไม่สามารถนอนหลับได้ ตอนแรกเธอเข้าใจว่าเป็นเพราะลูกน้อยแข็งแรงและขยับตัวเก่ง แต่เมื่ออาการต่อเนื่องนานถึง 2 วัน ความรู้สึกผิดปกติก็ทำให้ตัดสินใจไปโรงพยาบาล

การไปตรวจครั้งนั้นมีความสำคัญอย่างมาก เพราะผลอัลตราซาวด์พบภาวะที่คาดไม่ถึง นั่นคือสายสะดือพันรอบลำตัวทารกมากถึง 5 รอบ หากมาช้ากว่านี้ ภาวะดังกล่าวอาจทำให้ทารกขาดออกซิเจนและเกิดอันตรายร้ายแรงได้

คุณแม่อายุ 24 ปี ตั้งครรภ์ 37 สัปดาห์ 6 วัน

หญิงรายนี้ใช้นามสมมติว่า “นางเฉิน” อายุ 24 ปี อาศัยอยู่ในเขตฮั่นโข่ว เมืองอู่ฮั่น ประเทศจีน ขณะเกิดเหตุเธอตั้งครรภ์ได้ 37 สัปดาห์ 6 วัน หรืออยู่ในช่วงใกล้ครบกำหนดคลอดแล้ว

ในช่วง 2 วันที่ผ่านมา นางเฉินรับรู้ได้ว่าลูกในครรภ์เคลื่อนไหวแตกต่างจากเดิม โดยมีลักษณะดิ้นแรงและถี่เหมือนกำลังเตะหรือต่อยต่อเนื่องตลอดทั้งคืน อาการดังกล่าวทำให้เธอพักผ่อนได้ยาก แต่ก็ยังไม่ได้คิดทันทีว่าเป็นเหตุฉุกเฉิน เพราะเข้าใจว่าลูกคงกำลังแข็งแรงและพร้อมจะออกมาพบโลกภายนอก

อย่างไรก็ตาม เมื่อการดิ้นแรงผิดปกติเกิดขึ้นซ้ำ ๆ เธอจึงเดินทางไปยังโรงพยาบาลกลางเมืองอู่ฮั่น สาขาโฮ่วหู เพื่อขอให้แพทย์ตรวจประเมิน การตัดสินใจครั้งนี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เพราะทำให้ทีมแพทย์ค้นพบความผิดปกติก่อนที่จะเกิดเหตุการณ์รุนแรงขึ้น

อัลตราซาวด์พบสายสะดือพันรอบเอวและกระเบนเหน็บ 5 รอบ

ระหว่างการตรวจ แพทย์หญิงเฟิง เหมย จากแผนกรังสีวินิจฉัย พบสิ่งผิดปกติบริเวณแนวกระดูกสันหลังของทารก ภาพอัลตราซาวด์แสดงให้เห็นร่องรอยของหลอดเลือดสายสะดือหลายกลุ่มบริเวณเอวและกระเบนเหน็บ เมื่อแพทย์ปรับมุมตรวจเพิ่มเติม จึงเห็นว่าสายสะดือแนบอยู่กับผนังหน้าท้องของทารกและพันรอบลำตัวอย่างชัดเจน

ผลการตรวจสรุปว่า สายสะดือพันรอบตัวทารกถึง 5 รอบ ซึ่งนับว่าเป็นภาวะที่พบได้ไม่บ่อยและมีความเสี่ยงสูง โดยเฉพาะเมื่อสายสะดือพันแน่น เพราะหลอดเลือดภายในสายสะดืออาจถูกกดทับ ทำให้เลือดและออกซิเจนจากแม่ส่งไปถึงลูกได้น้อยลง

สายสะดือทำหน้าที่คล้ายเส้นทางลำเลียงสำคัญระหว่างแม่กับลูก ทั้งออกซิเจนและสารอาหารต้องผ่านสายสะดือไปยังทารก หากการไหลเวียนติดขัด ทารกอาจเกิดภาวะเครียดในครรภ์ หัวใจเต้นผิดปกติ ขาดออกซิเจน หรือรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตในครรภ์ได้

ทีมแพทย์ตัดสินใจผ่าคลอดฉุกเฉิน ช่วยทารกไว้ได้ทัน

หลังประเมินภาพรวมและความเสี่ยง ทีมสูติแพทย์ซึ่งนำโดย นพ.อู๋ หรูฟาง และ นพ.หยาง ฉางฉวิน ได้อธิบายสถานการณ์ให้คุณแม่และครอบครัวรับทราบ ก่อนตัดสินใจดำเนินการผ่าคลอดฉุกเฉิน เพื่อยุติความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับทารก

เมื่อเริ่มผ่าตัดและนำตัวทารกออกมา ทีมแพทย์พบว่าสายสะดือพันรอบร่างกายแน่นถึง 5 รอบตามที่เห็นจากการตรวจจริง แพทย์จึงรีบคลายสายสะดือออกโดยเร็ว หลังจากนั้นไม่นาน เสียงร้องแรกเกิดของทารกเพศหญิงก็ดังขึ้น และเด็กได้รับการช่วยเหลือจนคลอดออกมาอย่างปลอดภัย

เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่า การสังเกตความเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยของร่างกายและการเคลื่อนไหวของลูก สามารถมีความหมายมากกว่าที่คิด แม้สุดท้ายอาการจะไม่ได้หมายความว่ามีปัญหาเสมอไป แต่การตรวจโดยแพทย์คือวิธีเดียวที่จะช่วยแยกความผิดปกติออกจากการดิ้นตามธรรมชาติได้

สายสะดือพันตัวเกิดจากอะไร และอันตรายแค่ไหน

นพ.อู๋ หรูฟาง หัวหน้าแผนกสูติกรรม อธิบายว่า ภาวะสายสะดือพันคอเป็นสิ่งที่พบได้ค่อนข้างบ่อยในการตั้งครรภ์ แต่การพันรอบลำตัวหลายรอบและแน่นมากเช่นกรณีนี้พบไม่บ่อยนัก

ปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้องกับสายสะดือพัน ได้แก่ สายสะดือยาวกว่าปกติ ทารกมีขนาดตัวเล็ก ทารกเคลื่อนไหวมาก หรือมีน้ำคร่ำในปริมาณมาก โดยทั่วไปสายสะดืออาจมีความยาวประมาณ 30-100 เซนติเมตร และมีค่าเฉลี่ยราว 55 เซนติเมตร แต่ในกรณีของนางเฉินพบว่าสายสะดือยาวมากกว่า 110 เซนติเมตร จึงมีโอกาสพันรอบตัวทารกได้มากกว่าปกติ

ทั้งนี้ สายสะดือที่พันแบบหลวม ๆ ไม่ได้แปลว่าจะเกิดอันตรายเสมอไป และคุณแม่ไม่ควรตื่นตระหนกเพียงเพราะได้ยินคำว่าสายสะดือพัน แต่หากมีการพันแน่น หลายรอบ หรือทำให้การไหลเวียนเลือดผิดปกติ แพทย์จะต้องติดตามอย่างใกล้ชิดและพิจารณาวิธีคลอดที่ปลอดภัยที่สุด

ลูกดิ้นมากหรือน้อยลง คุณแม่ควรทำอย่างไร

การดิ้นของทารกเป็นหนึ่งในสัญญาณที่ช่วยให้คุณแม่ติดตามสุขภาพของลูกในครรภ์ได้ โดยเฉพาะช่วงไตรมาสสุดท้าย คุณแม่ควรใส่ใจว่าลูกมักดิ้นช่วงเวลาใด ดิ้นแรงแค่ไหน และมีรูปแบบสม่ำเสมออย่างไร เพราะข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้สังเกตความเปลี่ยนแปลงได้ง่ายขึ้น

หากลูกดิ้นลดลงอย่างชัดเจน ดิ้นอ่อนแรงกว่าปกติ หยุดดิ้นเป็นเวลานาน หรือมีการดิ้นแรงและต่อเนื่องผิดจากรูปแบบเดิม เช่น ดิ้นทั้งคืนจนคุณแม่รู้สึกว่าไม่ใช่พฤติกรรมปกติ ไม่ควรปลอบใจตัวเองว่าเป็นเพียงอาการของลูกซนหรือลูกแข็งแรง ควรติดต่อโรงพยาบาลหรือไปพบแพทย์ทันที

นอกจากนี้ หากมีอาการร่วมอย่างเลือดออกทางช่องคลอด น้ำเดิน ปวดท้องเป็นจังหวะรุนแรง ปวดศีรษะมาก ตาพร่ามัว บวมผิดปกติ หรือรู้สึกไม่สบายใจอย่างชัดเจน ก็ควรไปโรงพยาบาลโดยไม่รอดูอาการเอง การตรวจติดตามตามนัดในช่วงใกล้คลอดก็มีความสำคัญเช่นกัน เพราะแพทย์อาจประเมินการเต้นของหัวใจทารก อัลตราซาวด์ ปริมาณน้ำคร่ำ การไหลเวียนเลือด และสภาพสายสะดือได้

บทเรียนสำคัญสำหรับคุณแม่ใกล้คลอด

กรณีนี้ไม่ได้หมายความว่าลูกดิ้นแรงทุกครั้งจะเป็นสัญญาณอันตราย และไม่ได้หมายความว่าสายสะดือพันตัวจะทำให้เกิดปัญหาเสมอไป แต่เป็นเครื่องเตือนใจว่า “ความเปลี่ยนแปลงจากปกติ” คือสิ่งที่ควรให้ความสำคัญที่สุด

คุณแม่ใกล้คลอดไม่จำเป็นต้องเฝ้ากังวลทุกครั้งที่ลูกขยับ แต่ควรรู้จักพฤติกรรมปกติของลูกตัวเอง และเตรียมแผนเดินทางไปโรงพยาบาลไว้ล่วงหน้า หากรู้สึกว่าการดิ้นเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน การตรวจเร็วไม่ได้แปลว่าตื่นตูมเกินเหตุ ตรงกันข้าม การไปพบแพทย์ทันเวลาช่วยให้ทีมรักษามีโอกาสค้นหาสาเหตุและตัดสินใจช่วยเหลือได้ก่อนที่ภาวะฉุกเฉินจะรุนแรงขึ้น

เสียงร้องแรกเกิดของทารกหญิงในเหตุการณ์นี้จึงเป็นผลลัพธ์จากการสังเกตของคุณแม่ การตรวจวินิจฉัยที่รวดเร็ว และการตัดสินใจของทีมแพทย์ที่ทันท่วงที สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ทุกคน หากมีความรู้สึกว่าลูกดิ้นผิดไปจากเดิม ไม่ว่าจะมากหรือน้อย อย่ารอให้แน่ใจก่อนค่อยไปโรงพยาบาล เพราะในเรื่องสุขภาพของแม่และลูก การตรวจให้เร็วปลอดภัยกว่าการรอจนสายเกินไป